Rehber

Tansiyon Değerleri Tablosu (Yetişkinler)

Güncelleme 2026-11-17

Özet

American Heart Association (AHA), yetişkinlerin tansiyon değerlerini beş kategoriye ayırır: Normal (120'nin altı ve 80'in altı mmHg), Yükselmiş (120–129 ve 80'in altı), Evre 1 hipertansiyon (130–139 veya 80–89), Evre 2 (140 veya üzeri ya da 90 veya üzeri) ve Ciddi hipertansiyon (180'in üzeri ve/veya 120'nin üzeri). 2025 AHA/ACC kılavuzu bu sınırları korudu ve yetişkinlerde sınırlar yaşla değişmez. Tek bir değer sizi bir kategoriye yerleştirir ama teşhis değildir.

AHA tansiyon kategorileri

Bir tansiyon değeri, 124/78 mmHg gibi milimetre cıva (mmHg) cinsinden iki sayıdan oluşur. AHA tablosu yetişkin değerlerini aşağıdaki kategorilere ayırır. AHA'nın Ağustos 2025'te yayımlanan kılavuza ilişkin duyurusuna göre 2025 AHA/ACC kılavuzu, 2017 kılavuzuyla aynı kategori sınırlarını korudu.

Yetişkinler için AHA tansiyon kategorileri (mmHg); sınırlar 2025 AHA/ACC kılavuzunda değişmedi
KategoriSistolik (büyük tansiyon)Diyastolik (küçük tansiyon)
Normal120'nin altıve 80'in altı
Yükselmiş120–129ve 80'in altı
Yüksek tansiyon, Evre 1130–139veya 80–89
Yüksek tansiyon, Evre 2140 veya üzeriveya 90 veya üzeri
Ciddi hipertansiyon180'in üzerive/veya 120'nin üzeri

Kategoriyi hangi değer belirler?

AHA, sistolik basıncı kalp attığında kanın atardamar duvarlarına yaptığı basınç, diyastolik basıncı ise kalp kası iki atım arasında dinlenirken oluşan basınç olarak tanımlar. Ayrıca 50 yaşın üzerindeki kişilerde sistolik basıncın kalp hastalığı riski hakkında daha fazla bilgi verdiğini belirtir.

Normal ve Yükselmiş kategorileri için iki değerin de aralıkta olması gerekir ("ve"); Evre 1 ve Evre 2 ise "veya" kullanır. Uygulamada bir ölçüm, iki değerden herhangi birinin ulaştığı en yüksek kategoriyi alır. Örneğin 128/84 mmHg'de sistolik değer Yükselmiş, diyastolik değer Evre 1'dedir; bu yüzden ölçüm Evre 1'dir. 118/92 mmHg ise diyastolik değer nedeniyle Evre 2'dir (iki örnek de tarafımızdan hesaplanmıştır). Evre 2, 180/120 mmHg'ye kadar olan değerleri kapsar; bunun üzerinde AHA, belirti yoksa Ciddi hipertansiyon, belirti varsa hipertansif acil durum (hypertensive emergency) terimini kullanır.

High Blood Pressure Monitor, girdiğiniz her değeri bu "yüksek olan belirler" kuralıyla AHA kategorisine göre etiketler ve büyük tansiyonu 90'ın veya küçük tansiyonu 60 mmHg'nin altında olan değerlere ayrı bir not ekler.

Yaşa göre tansiyon tablosu var mı?

Yetişkinler için yok. AHA'nın 2025 kılavuzu özeti tüm yetişkinler için tek bir kategori seti verir; yaşlılar için ayrı aralık yoktur. Yaşla birlikte değişen tipik değerdir: AHA, sistolik basıncın insanlar yaşlandıkça genellikle yükseldiğini belirtir. Tedavi hedefleri ise doktorunuzla konuşulacak ayrı bir konudur; örneğin 2024 Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC) kılavuzu, 85 yaş ve üzerindekiler ile orta-ağır kırılganlığı olanlar için daha esnek hedeflerin düşünülebileceğini söyler.

Çocuklarda ve hamilelikte farklı aralıklar kullanılır. AHA, çocuklarda sağlıklı aralığın cinsiyete, yaşa ve boya bağlı olduğunu, bu yüzden yetişkin tablosunun geçerli olmadığını söyler. Hamilelikte NHS, 140/90 ile 159/109 mmHg arasındaki değeri hipertansiyon, 160/110 mmHg veya üzerini ciddi hipertansiyon olarak tanımlar ve ebenin her doğum öncesi kontrolde tansiyonu ölçtüğünü belirtir.

Diğer kılavuzlar sınırları nasıl çiziyor?

Sınırlar kuruluşlara göre değişir; bu yüzden aynı değer farklı bir etiket alabilir. ESC ve NHS, evde alınan değerler için (135/85 mmHg) klinikte alınanlara göre (140/90 mmHg) daha düşük bir sınır kullanır.

Üç kaynakta yetişkin sınırları (mmHg)
KaynakEn düşük aralıkOrta aralıkYüksek tansiyon
AHA/ACC 2025 (ABD)Normal: 120'nin altı ve 80'in altıYükselmiş: 120–129 ve 80'in altıEvre 1: 130–139 veya 80–89; Evre 2: 140 veya üzeri ya da 90 veya üzeri
ESC 2024 (Avrupa), klinikYükselmemiş: 120/70'in altıYükselmiş: 120/70 ile 140/90'ın altı arasıHipertansiyon: 140/90 veya üzeri
ESC 2024 (Avrupa), evYükselmemiş: 120/70'in altıYükselmiş: 120/70 ile 135/85'in altı arasıHipertansiyon: 135/85 veya üzeri
NHS (Birleşik Krallık)Sayfada verilmemişSayfada verilmemişKlinikte 140/90 veya üzeri; evde 135/85 veya üzeri

Düşük tansiyon değerleri

AHA tablosunda düşük kategori yoktur. NHS, düşük tansiyonu 90/60 mmHg'nin altındaki bir değer olarak tanımlar ve her zaman belirtiye yol açmadığını, ancak belirti varsa tedavi gerekebileceğini söyler. Saydığı belirtiler arasında sersemlik veya baş dönmesi, mide bulantısı, bulanık görme, halsizlik, kafa karışıklığı ve bayılma vardır. NHS, belirtiler tekrarlıyorsa aile hekimine (GP) gitmenizi önerir.

180/120 mmHg'nin üzerindeki değerler

AHA, en az 1 dakika bekleyip yeniden ölçmenizi önerir. Değer hâlâ 180/120 mmHg'nin üzerindeyse ve hiçbir belirtiniz yoksa en kısa sürede sağlık profesyonelinize başvurun. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, sırt ağrısı, uyuşma, güçsüzlük, görme değişikliği veya konuşma güçlüğü yaşıyorsanız 112 numarasını (Türkiye dışındaysanız bulunduğunuz yerdeki acil yardım numarasını; ABD'de 911) arayın; AHA, değerin kendiliğinden düşüp düşmeyeceğini görmek için beklememenizi söyler.

Tek bir değer teşhis değildir

Tek bir değer, o ölçümün hangi kategoriye girdiğini gösterir; yüksek tansiyonu doğrulamaz. AHA, teşhisi yalnızca bir doktorun veya başka bir sağlık profesyonelinin doğrulayabileceğini söyler; 2025 AHA/ACC kılavuzu da klinikte konan teşhisi doğrulamaya yardımcı olmak için evde tansiyon takibini önerir. NHS de benzer bir yaklaşım anlatır: birkaç gün boyunca evde alınan değerler, tekrar kontrol veya 24 saat takılan bir tansiyon cihazı. Doktorunuza danışmadan bir tabloya bakarak hiçbir ilacı değiştirmeyin.

Bu yazı genel bilgi içindir, tıbbi tavsiye değildir; kendi değerleriniz hakkında doktorunuzla konuşun.

Sık sorulan sorular

Yetişkinlerde normal tansiyon kaç olmalı?

AHA tablosuna göre normal tansiyon, sistolik (büyük) değerin 120 mmHg'nin altında ve diyastolik (küçük) değerin 80 mmHg'nin altında olmasıdır.

Tansiyon tablosu yaşa göre değişir mi?

Yetişkinlerde değişmez. AHA ve 2025 AHA/ACC kılavuzu her yetişkin yaşında aynı kategorileri kullanır, ancak sistolik basınç insanlar yaşlandıkça genellikle yükselir. Çocuklar cinsiyet, yaş ve boya göre değerlendirilir; hamileliğin de kendi sınırları vardır.

130/80 mmHg yüksek tansiyon mu?

AHA tablosunda 130/80 mmHg, sistolik değer 130–139 ve diyastolik değer 80–89 aralığında olduğu için Evre 1'e girer. 2024 ESC klinik sınırlarına göre yükselmiş aralıktadır ve NHS'in 140/90 mmHg klinik sınırının altındadır. Tek bir değer teşhis değildir.

2025 tansiyon kategorileri nelerdir?

2025 AHA/ACC kılavuzu 2017 sınırlarını korudu: normal 120/80 mmHg'nin altı, yükselmiş 120–129 ve 80'in altı, Evre 1 130–139 veya 80–89, Evre 2 ise 140 veya üzeri ya da 90 veya üzeri.

Kaynaklar

  1. Understanding Blood Pressure Readings (American Heart Association) — Ve/veya kurallarıyla kategori tablosu, sistolik ve diyastolik tanımları, yaşla sistolik basıncın yükselmesi.
  2. When to Call 911 for High Blood Pressure (American Heart Association) — 180/120 mmHg'nin üzerindeki değerler için belirtili ve belirtisiz durumlarda öneriler.
  3. New high blood pressure guideline emphasizes prevention, early treatment to reduce CVD risk (AHA news release, 14 August 2025) — 2025 AHA/ACC kılavuzunun duyurusu (Circulation, doi 10.1161/CIR.0000000000001356): kategoriler 2017'den beri değişmedi; teşhisi doğrulamaya yardımcı ev takibi.
  4. 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension (European Heart Journal 2024;45(38):3912–4018) — Yükselmemiş, yükselmiş ve hipertansiyon için klinik ve ev sınırları; 85 yaş ve üzeri veya kırılganlıkta esnek hedefler.
  5. High blood pressure (hypertension) (NHS) — Klinikte 140/90 mmHg ve evde 135/85 mmHg; teşhisin nasıl doğrulandığı.
  6. Low blood pressure (hypotension) (NHS) — 90/60 mmHg'nin altı; belirtiler ve ne zaman aile hekimine (GP) gidilmeli.
  7. High Blood Pressure in Children and Teens (American Heart Association) — Bir çocuğun sağlıklı aralığı cinsiyete, yaşa ve boya bağlıdır.
  8. High blood pressure (hypertension) and pregnancy (NHS) — Hamilelik sınırları: 140/90 ile 159/109 mmHg arası ve 160/110 mmHg veya üzeri.

İlgili rehberler

Tüm değerleriniz tek bir yerde

iPhone için High Blood Pressure Monitor'ı indirin ve kendi tansiyon aletinizdeki değerleri kaydedin. Yıllık plan (uygun yeni aboneler için 3 günlük deneme) veya ömür boyu satın alma gerekir.

App Store'dan indirin